Posts

Showing posts with the label Qoraallo

Maxaynu ugu Baahannahay Culuunta Aadanaha?

Image
  Hor iyo horraanba, aqoontu waa udubxoogga ugu muhiimsan si loo dhiso ilbaxnimo. Waxayna ka mid tahay baahiyaha asaasiga ah ee nooluhu u baahan yahay. Waxay aadanaha ka dhigtaa mid la jaanqaada waaqaca iyo casriga uu nool yahay, saamyanna ku yeesha isbeddellada ka socda dunida. Sida aynu ogsoonnahay, aqontu waxay dabargoysaa amuumennimada, aqoondarrada, dibdhaca, faqriga, iyo saboolnimada, iyo arrimaha kale ee sababa in ay umaddu dibdhacdo. Cidina ma dafiri karto in ay aqoontu tahay udubdhexaadka asaasiga ah ee horumarka dhaqaale iyo bulsheed ee dawladaha, iyo in ay ka qayb qaadato door muhiim ah geeddisocodka iyo horusocodka dawladaha. Dhanka kale, door muhiim ah oo lagamakacaan ah bay ka ciyaartaa in ummaduhu ilbaxaan ama  horumar gaadhaan. Waa rukun haddii la waayo aanay suuragal ahayn in laga horukaco dhinacyo badan oo nolosha ku saabsan, sida; dawladnimada, tacliinta, fanka, qoyska, suugaanta iyo wixii la halmaala. Sidoo kale barafisoorradu waxay ku doodaan haddii aad ...

Baatriis Lumuumba iyo Xoraynta Koongo

Image
  Qoraalkan waxa baahisay degelka Socialist Worker, aniguna waan Soomaliyeeyay  Silcanayaashu ma xoroobayaan illaa iyo ay sooyaalkooda dib-u-dhugtaan. Patrice Emery Lumumba, wuxuu aahaa raysalwasaarihii u horreeyay ee mustacmaraddii Biljamka ee hore ee Koongo, waa mid ka mid ah qofafka ugu magaca dheer ee galay halgankii Afrikaannimo ee gumaysiddiidka. Halyeynimada Lumumba waxay si cad u muuqatay maalintii madaxbannaanida ee 30 June 1960. Maalinkaas wuxuu ka horyimid soojeedintii boqorkii Biljamka ee Baudouin ee ahayd in la maamuuso “Howshii Ilbixinta” ee boqorkii Leopold uu Koongo ka waday. Intii u dhexeysay 1885 iyo 1908, xukunkii Leopold wuxuu goobjooge u ahaa qudhgoynta sagaal milyan oo Kongooliyaan ah. Kumannaan gacmood ayay jareen ciidankiisuna maxaa yeelay, waxay ku guudarraysteen in ay soo gudbiyan xayntii caagagga ee gumaystuhu doonayay. Taliskaasi wuxuu ahaa mid shirkado kala duwan laga soo taageero, sida UMHK oo ah isbahaysiyo ka kooban bangiyo iyo shirkado macdan...

Soomaalida iyo Canfarta Loollanka Isireed Muxuu Weli Uga Taagan Yahay Jabbuuti

Image
  Qoraalkan waxa qoray Xaamud Fatxi waxana lagu faafifay degelka Raseef22 , turjumidduna waa Cabdicasiis Daahir Halka ay u dabbaaldegeen muwaaddiniin xuska madaxbannaanida 46 aad ee Jamhuuriyadda Jabbuuti, 27 Juuntii inna dhaaftay, qaar kale waxay dabbaaldegga ku eegeen indho-tiiraanyaysan; waxayna uga dhigan tahay bilaabitaanka ka saaridda iyo maquuninta xaqooda. Waa Canfarta. Jabbuuti waxaa ku nool saddex isir oo waaweyn oo qaabeeyay dabeecadda dalka iyo dhaqankiisa; Soomaalida, Canfarta, Carabta, iyo kooxo kale oo ka mid ah tirayarta. Hasayeeshee waa immisa tirada Canfartu iyo Soomaalidu? Waxaa jira laba warcelinood; ta kowaad in Soomaalidu ay ka yihiin 60%, Canfartuna 35% iyo 5% soo hadhayna waa Faransiis, Carab, Yurubiyaan Afrikaan, iyo kuwo kale oo aan xaddidnayn sida laga soo dheegtay degelka CIA-da. Jawaabta labaad waxay ku soo noqnoqanaysaa in badan oo ka mid ah dhaqdhaqaaqayaasha Canfarta ah ee Jabbuuti, kuwaas oo u arka tirada Canfarta ahi in ay ka yihiin 70% wadarta g...

Sida Afrika Wax Looga Qoro

Image
       Binyavanga Wainaina Hordhaca Turjubaanka Binyavanga Wainaina (1971-2019) wuxuu ahaa qoraa, saxafi iyo u ololeeye xuquuqda Bulshada Miimka oo ku isirran dalka Kenya. Wuxuu ku guulaystay abaalmarinta Cain ee qoraalka Afrika doorkii 2002 sheeko ku cinwaanaysnayd: “Daahfuriddii Guriga/Discovering Home”. Wuxuu faafiyay 2011 sheeko taariikh nololeeddiisa ku saabsan oo iyana ladhkeedu ahaa “Maalin uun Baan Halkan Wax Ka Qori Doonaa/One Day I Will Write About This Place”. Wuxuu tifaftire ka ahaa wargeyska Kawani? (Oo xarafraaciisu; haddaba waa maxay?), waana wargeys Afrikaan suugaaneed ah oo lagu tilmaamo in uu yahay shaki'li iyo hadalla'aan 100 ka wargeys ee ugu saamaynta badan ee ka soo baxa Koonfurta Saxaraha Weyn ee Afrika (Sub-Saharan Africa).  Curiskan oo aad u magac baxay, kana mid ah shaqooyinka ugu caansan uguna muhiimsan ee uu qabtay; wuxuu Mr Wainaina ku jeesjeesayaa oo liidayaa qoraallada waageenigu (ama ninka cad) uu ka qoro "Afrika", sidiiyoo ay ta...

Aniga iyo Hargeysa!

Image
    Sawirka: Baraha Bulshada.  Faylasoofyo iyo aqoonyahanno bulsheed waxay ku doodaan in "Qofku uu yahay ina' degaankiisa", maxaa yeelay qofka nafsaddiisa, adduunaraggiisa, habfekerkiisa, iyo habdhaqankiisaba, waxaa si weyn u qaabeeya degaanka uu ku nool yahay lana noolyahay, laga soo bilaabo qoyska illaa bulshada laga soo gaadhayo. Aniga halkaa waxaa iigu jira; Burco iyo Badhan, oo ahaanshahayga iyo shakhsiyaddayda inta badan sameeyay oo qaabeeyay. Waa laba magaalo oo sababay in aan xiiseeyo, wax kasta oo xidhiidh innaga ina la leh, bilmetel, suugaanta, dhaqanka, af Soomaaliga iyo wixii la mid ah iyo sidoo kale Hargeysa oo Sidaas si la mid ah qaadhaan iyo kaashi weyn ugu darsatay garaadkayga, una qaabaysay fekerkayga iyo hab-araggayga, si kale haddii aan u dhigo waa; magaaladii aan Iska Helay, inta eraygaasi macno xanbaarsan yahay. Caasimaduhu way ka baaxad iyo dhumuc weyn yihiin magaalooyinka kale, sidoo kale way ka saxmad iyo sawaxan badan yihiin, cuf ahaan iyo dad a...